« * ( إِنْ تُبْدُوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمَّا هِيَ ) * . . . » كلمه « ابداء » كه مصدر « تبدوا » است ، به معناى اظهار است ، و كلمه « صدقات » جمع صدقه است ، و چون قيدى در آن نيامده به معناى مطلق انفاقهايى است كه در راه خدا بشود ( چه واجب و چه مستحبّ ) و چه بسا بعضى گفته باشند كه اصل در معناى اين كلمه « انفاق مستحبّ » است . خداى سبحان در اين آيه دو قسم ترديد آورده ، يكى صدقه آشكار و ديگرى پنهان ، و هر دو را ستوده است ، براى اينكه هر كدام از آن دو آثارى صالح دارند ، اما صدقه آشكارا كه خود تشويق و دعوت عملى مردم است به كار نيك ، و نيز مايه دلگرمى فقرا و مساكين است ، كه مىبينند در جامعه مردمى رحم دل هستند كه به حال آنان ترحم مىكنند ، و در جامعه اموالى براى آنان و رفع حوائجشان قرار مىدهند تا براى روز قيامتشان كه روز گرفتارى است ذخيره اى باشد ، و اين باعث مىشود كه روحيه ياس و نوميدى از صفحه دلهاشان زدوده شود ، و در كار خود داراى نشاط گردند ، و احساس كنند كه وحدت عمل و كسب بين آنان و اغنيا وجود دارد ، اگر سرمايه دار كاسبى مىكند تنها براى خودش نيست ، و اين خود آثار نيك بسيارى دارد . و اما حسن صدقه پنهانى اين است كه در خفا آدمى از ريا و منت و اذيت دور تر است ، چون فقير را نمىشناسد ، تا به او منت گذارد ، و يا اذيت كند ، فائده ديگرش اينست كه در صدقه پنهانى آبروى فقير محفوظ مىماند ، و احساس ذلت و خفت نمىكند ، و حيثيتش در جامعه محفوظ مىماند ، پس مىتوان گفت كه : صدقه علنى نتيجه هاى بيشترى دارد ، و صدقه پنهانى خالصتر و پاكتر انجام مىشود . و چون بناى دين بر اخلاص است ، بنا بر اين عمل هر قدر به اخلاص نزديكتر باشد به فضيلت نيز نزديكتر است ، و به همين جهت خداى سبحان صدقه سرى را بر صدقه علنى ترجيح داده و مىفرمايد : * ( « وَإِنْ تُخْفُوها وَتُؤْتُوهَا الْفُقَراءَ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ » ) * ، چون كلمه « خير » به معناى بهتر است ، و خدا به اعمال بندگانش با خبر است ، و در تشخيص عمل خير از غير آن اشتباه نمىكند ، * ( « وَاللَّه بِما تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ » ) * . * ( « لَيْسَ عَلَيْكَ هُداهُمْ وَلكِنَّ اللَّه يَهْدِي مَنْ يَشاءُ » ) * در اين جمله روى سخن از مؤمنين گردانده شد و پيامبر ص مخاطب قرار گرفته كه اى پيامبر هدايت آنان به عهده تو نيست ، اين خدا است كه هر كس را بخواهد هدايت مىكند ، گويى رسول خدا ص وقتى اختلاف مسلمانان در خصوص مساله انفاق را